Σε ένα μοντεσσοριανό περιβάλλον η διαδικασία της γραφής και της ανάγνωσης
δεν εμφανίζεται ξαφνικά, αλλά αποτελεί το αποτέλεσμα μιας μακράς και πολύ
προσεκτικά οργανωμένης πορείας. Το παιδί προετοιμάζεται σταδιακά μέσα από
δραστηριότητες και υλικά που το βοηθούν να αναπτύξει τόσο τη γλωσσική του
αντίληψη όσο και τις κινητικές δεξιότητες που απαιτούνται για τη γραφή.
Η πρώτη επαφή του παιδιού με τη γλώσσα γίνεται μέσα από παιχνίδια ήχων και
φωνημάτων. Μέσα από δραστηριότητες όπως το «βλέπω κάτι με το μικρό μου μάτι»,
το παιδί μαθαίνει να αναγνωρίζει από ποιον ήχο ξεκινά μια λέξη. Με αυτόν τον τρόπο
αρχίζει να αντιλαμβάνεται ότι οι λέξεις αποτελούνται από διαφορετικούς ήχους. Η
διαδικασία αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς αποτελεί τη βάση για την
ανάγνωση και τη γραφή.
Στη συνέχεια το παιδί έρχεται σε επαφή με τα γράμματα από γυαλόχαρτο.
Αγγίζοντας και ψηλαφώντας το κάθε σύμβολο, συνδέει την κίνηση του χεριού με τον
αντίστοιχο ήχο. Έτσι, η μάθηση γίνεται πολυαισθητηριακή, αφού συμμετέχουν
ταυτόχρονα η όραση, η ακοή και η αφή. Μέσα από αυτή τη διαδικασία το παιδί δεν
απομνημονεύει απλώς τα γράμματα, αλλά τα κατανοεί ουσιαστικά.
Όταν πλέον έχει κατακτήσει τη σύνδεση ήχου και συμβόλου, περνά στο επόμενο
στάδιο, αυτό της κινητής αλφαβήτου. Πρόκειται για ένα από τα πιο σημαντικά υλικά
της μοντεσσοριανής προσέγγισης. Με την κινητή αλφάβητο το παιδί μπορεί να
δημιουργήσει τις πρώτες του λέξεις, αναλύοντας τους ήχους που ακούει και
επιλέγοντας τα αντίστοιχα γράμματα. Η διαδικασία αυτή απαιτεί συγκέντρωση, σκέψη
και οργάνωση, καθώς το παιδί καλείται να τοποθετήσει τα γράμματα στη σωστή
σειρά ώστε να σχηματίσει μια λέξη.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι το παιδί μπορεί να «γράψει» πριν ακόμη
είναι έτοιμο να χρησιμοποιήσει σωστά το μολύβι. Η ανάπτυξη της τριποδικής λαβής
και ο έλεγχος των κινήσεων του χεριού καλλιεργούνται παράλληλα μέσα από άλλα
υλικά, όπως τα μεταλλικά ένθετα. Με αυτόν τον τρόπο το παιδί προετοιμάζει
σταδιακά το χέρι του για τη γραφή στο χαρτί.
Έτσι, η γραφή και η ανάγνωση έρχεται σαν μια φυσική εξέλιξη αυτής της
διαδικασίας, που γεννιέται μέσα από την εξερεύνηση, την κίνηση και τη χαρά της
ανακάλυψης.
Σάντυ Φλαμιάτου